7 Ağustos 2009 Cuma

Bilişsel (Cognitivist) Yaklaşım

Bireyin çevresi hakkındaki bilişleriyle ve bu bilişlerin onun davranışlarını etkileme yollarıyla ilgilenen bilişsel alan kuramlarıdır (Senemoğlu 2004: 93). Öğrenme çeşitli bilişsel süreçler ve yapılar ile ilişkilidir.

Bilişsel kurama göre öğrenme, organizmanın geçirdiği yaşantılar yoluyla yeni deneyim ve bilgilere ulaşmasına bağlıdır (Aydınl999:193). Bilişsel kuramcılar öğrenme-öğretme sürecinde yeni gelen bilgilerin algılanması, önceki bilgilerle karşılaştırılması, yeni bilgilerin oluşturulması, elde edilen bilgilerin belleğe kodlanması ve hatırlanması süreçleriyle ilgilenmektedirler (Erden, Akman 1995: 170).

Örneğin Geştaltçılar Senemoğlu'na göre (2004: 240-262) organizmamn dışarıdan gelen duyumlara kendisinden bir şeyler katarak yaşantıyı yeniden örgütlediğine inanmaktadırlar. Geştaltçılar davranışçıların uyarıcı-tepki örüntüsü yerine, uyarıcı örüntüsü-organizmada algısal örgütleme- algıya dayalı tepki (U-Ö-T) formülünü önermişlerdir. Organizma aynı zamanda çevre ile etkileşim içindedir. Eğitimsel doğurguları aşağıdaki şekilde özetlenebilir (Senemoğlu 2004: 260-262):

Birey bütünü parçalarına ayrıştırarak değil, anlamlı örgütlenmiş bütünler halinde algılar. O nedenle dersin ana hatları başlangıçta belirtilmelidir. Dış koşullar öğrencinin iç koşullarına göre anlam kazanmaktadır. Öğrencilerin ihtiyaçları eğitimde dikkate alınmalıdır. İç görüsel problem çözme ve üretici düşünme önemlidir. Öğrencinin problemi çözmesi için gerekli ortam hazırlanmalıdır.

Öğrencinin çözebileceği bir problem verilmelidir. Yaşantılarını harekete geçirmesi sağlanmalıdır. Üretici düşünme konusunda öğrenciye rehberlik yapılmalıdır. Anlamaya dayalı tekrarlar yapılmalıdır. Bilginin değişik durumlarda transferi sağlanmalıdır. Algısal örgütleme yasaları özellikle önemlidir.

Geştalt ilkeleri özellikle materyal geliştirmede tasarım boyutunun hazırlanmasında gereklidir. Bilgiyi işleme kuramı da aynı şekilde bilgilerin nasıl alınacağı, kodlanacağı, depolanacağı ve hatırlanacağı ile ilgili ilkeleri ortaya koymaktadır. Öğrenme için, öğrencinin dikkatini çekme yolları, ayırt edici bilgiler verme, yeni bilgiyi var olan bilgi üzerine işleme, öğrenilecek bilgiyi organize etme, örnek verme, bellek destekleyici stratejileri kullanma, hatırlamayı sağlayıcı ipuçları verme, bilgiyi anlamlı kodlama, tekrar, özetleme ve dönüt verme gibi ilkeleri belirtilmektedir (Senemoğlu 2004: 339-343).

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder